Latin 560 Homepage | Texts
Gregorii Turonensis Lib VI Cap 46
[Gregorii Episcopi Turonensis Historiarum Francorum Libri X. Bruno Krusch and Wilhelm Levison, eds. SERIES: Scriptorum rerum Merovingicarum tomi 1 pars 1; Monumenta Germaniae Historica. Hannover: Hahn, 1951.]
His itaque cum haecb praeda pergentibus,c Chilpericus, Nerod nostri temporise et Herodis, ad villam Calensim,f quae distat abg urbeh Parisiaca quasi centum stadiis, accediti ibiquek venationesl exercit.m  Quadam vero dien regressuso de venatione iam sub obscura nocte, dum dep equo susceperiturq et unamr manu super scapulams pueri reteniret,t adveniens quidamu eum cultro percutit sub ascellamv iteratoquew ictu ventrem eius perforat; statimque profluentex cupiay sanguinis tam per os quam perz aditum vulneris,a iniquum fuditb spiritum.

Quam vero malitiam gesserit, superior lectio docet. Nam regiones plurimas sepius devastavit atque succendit; de quibus nihil doloris, sed letitia magis habebat, sicut quondam Nero, cum inter incendia palatii tragidias decantaret. Persaepe hominis pro facultatibus eorum iniuste punivit. In cuius tempore pauci quodammodo episcopatum clerici meruerunt. Erat enim gulae deditus, cuius deus venter fuit. Nullumque sibi adserebat esse prudentiorem. Conficitque duos libros, quasi Sidulium meditatus, quorum versiculi debilis nullis pedibus subsistere possunt, in quibus, dum non intellegebat, pro longis sillabas breves posuit et pro breves longas statuebat, et alia opuscula vel ymnus sive missas, quae nulla ratione suscipi possunt. Causas pauperum exosas habebat. Sacerdotes Domini assiduae blasphemabat, nec aliunde magis, dum secricius esset, exercebat ridicola vel iocos quam de eclesiarum episcopis. Illum ferebat levem, alium superbum, illum habundantem, istum luxoriosum; illum adserebat elatum, hunc tumidum, nullum plus odio quam eclesias habens. Aiebat enim plerumque: 'Ecce pauper remansit fiscus noster, ecce divitiae nostrae ad eclesias sunt translatae; nulli penitus nisi soli episcopi regnant; periet honor noster et translatus est ad episcopus civitatum.' Haec agens, adsiduae testamenta, quae in eclesias conscripta erant, plerumque disrupit, ipsasque patris sui praeceptiones, potans, quod non remanerit qui voluntatem eius servaret, saepe calcavit. Iam de libidine atque luxoria non potest repperire in cogitatione, quod non perpetrasset in opere, novaquae semper ad ledendum populum ingenia perquaerebat; nam, si quos hoc tempore culpabilis repperisset, oculos eis iobebat erui. Et in praeceptionibus, quas ad iudicis pro suis utilitatibus dirigebat, haec addebat: 'Si quis praecepta nostra contempserit, oculorum avulsione multetur.' Nullum umquam pure dilexit, a nullo dilectus est, ideoque, cum spiritum exalasset, omnes eum reliquerunt sui. Mallulfus autem Silvanectensis episcopus, qui iam tertia die in tenturio resedebat et ipsum videre non poterat, ut eum interemptum audivit, advenit; ablutumque vestimentis melioribus induit, noctem in hymnis deductam, in nave levavit et in basilica sancti Vincenti, quae est Parisius, sepelivit, Fredegunde regina in ecclesia derelicta.

EXPLICIT IN CHRISTI NOMINE HISTORIARUM LIBER SEXTUS.
DEO GRATIAS. AMEN.


Cap.46.         a) XVI. C2.4*; XXXIII. B5. C1.         b) hac C2. D3.4.         c) pergintibus pr. m. C1.         d) Uero nostris A1.         e) tempores B1.         f) ita A1. C 2; Calensem ( Calensam pr. m. C 1) rell.         g) ad pr. m. C1.         h) urbae B1.         i) accidit A1.        k) ibiquæ B2; que om. C1.        l) venacionis C1; venatione B1; venationem B2.        m) ita B; exercuit A1; exercet rell.        n) diae B2.        o) re(gressus m. al. in ras.) C1.        p) a B5.        q) ita B1.2; susciperitur C1; susciperentur D3; susciperetur rell.        r) una manu A1. B5; unam manum B1. C1. D3.4.        s) scapula A1.        t) reteneret B5. C2; retenteniret B2; retineret A1; teneret C 1; sustentaret D3.4        u) quidem pr. m. C2.        v) ascella A1.        w) iteratuque B5.        x) fluente C1.        y) ita B1.2. C1 (corr. e cupias); copia rell.        z) superscr. A1.        a) vulneri pr. m. C1.        b) ita codd.       


Study Questions

1. Consider the features of Latin in Pre-Carolingian Gaul as described by Norberg in his Manual pratique de latin médiéval. List as many examples as you can find in the text and apparatus.

2. "Conficitque duos libros...." What are Gregory's criticisms of Chilperic as a writer? Read Gregory's assessment of his own latinity in the Praeface to In Gloria Confessorum. How does he place himself outside the criticisms he levels against Chilperic?